Çocuğa seçim hakkı verirsem kurallara uymayı bırakır mı?
Hayır, seçim hakkı tanımak kuralsızlıkla aynı şey değildir. Özerklik desteği, kişinin anlaşılır sınırlar içinde etkinliğin nasıl yapılacağına…
Çocuğa seçim hakkı verirsem kurallara uymayı bırakır mı?
İlgili kavram: Özerklik desteği (autonomy support; Almanca: Autonomieunterstützung).
Hayır, seçim hakkı tanımak kuralsızlıkla aynı şey değildir. Özerklik desteği, kişinin anlaşılır sınırlar içinde etkinliğin nasıl yapılacağına katılabilmesini içerir. Örneğin ödevin teslim günü aynı kalırken öğrenci araştıracağı iki başlıktan birini seçebilir. Böylece hem sorumluluk hem tercih alanı korunur. Elbette yaş, güvenlik ve görevin niteliğine göre seçeneklerin kapsamı değişir. “Özerklik desteği varsa çocuk her kararını kendi verir” yorumu kavramı yanlış genişletir. Yetişkin, kuralın gerekçesini açıklayarak ve çocuğun deneyimini dinleyerek de özerkliği destekleyebilir. Seçeneklerin gerçekçi olması önemlidir; seçilmiş görünen fakat hiçbir etki yaratmayan kararlar özerklik deneyimini desteklemeyebilir.
Uzman kontrolü: Henüz tamamlanmadı. Kaynaklar ve yöntemler ayrıca incelenmelidir.
Kaynakça
Richard M. Ryan ve Edward L. Deci (2000). Intrinsic and Extrinsic Motivations: Classic Definitions and New Directions Orijinal kaynak
Sık sorulan sorular
Çocuğa seçim hakkı verirsem kurallara uymayı bırakır mı?
Hayır, seçim hakkı tanımak kuralsızlıkla aynı şey değildir. Özerklik desteği, kişinin anlaşılır sınırlar içinde etkinliğin nasıl yapılacağına katılabilmesini içerir. Örneğin ödevin teslim günü aynı kalırken öğrenci araştıracağı iki başlıktan birini seçebilir. Böylece hem sorumluluk hem tercih alanı korunur. Elbette yaş, güvenlik ve görevin niteliğine göre seçeneklerin kapsamı değişir. “Özerklik desteği varsa çocuk her kararını kendi verir” yorumu kavramı yanlış genişletir. Yetişkin, kuralın gerekçesini açıklayarak ve çocuğun deneyimini dinleyerek de özerkliği destekleyebilir. Seçeneklerin gerçekçi olması önemlidir; seçilmiş görünen fakat hiçbir etki yaratmayan kararlar özerklik deneyimini desteklemeyebilir.