Yinelenebilirlik nedir?
Yinelenebilirlik (İngilizce: replicability; Almanca: Replizierbarkeit). Yinelenebilirlik, burada aynı ya da benzer bilimsel soruyu yanıtlamak üzere yeni veriler toplayan ayrı araştırmaların sonuçlarının ne ölçüde tutarlı olduğuna karşılık gelir. Ulusal Akademiler raporunda “replicability” bu anlamda kullanılır. Farklı örneklemler ve koşullar sonuçları etkileyebilir; bu yüzden iki çalışmanın birebir aynı sayı üretmesi zorunlu değildir.
Kavramı anlamak
Bağımsız bir ekip yeni katılımcılarla aynı araştırma sorusunu sınadığında sonuçların yönünü, büyüklüğünü ve belirsizliğini karşılaştırabiliriz. Sonuçların değişmesi tek başına sahtekârlık veya ilk çalışmanın tümüyle yanlış olduğu anlamına gelmez. Bağlam, ölçüm araçları ve olgunun gerçek değişkenliği fark yaratabilir. Özellikle psikolojide sonuçları farklı kültür, yaş ve durumlarda incelemek önemlidir.
Bir laboratuvar dikkat göreviyle ilgili bir bulgu yayımlar; başka bir ekip başka üniversitede yeni katılımcılarla benzer tasarım kurar. İkinci araştırma, hesaplamayı değil bulgunun farklı verilerle yinelenmesini sınar.
“Tekrarlanabilirlik” ve “yinelenebilirlik” Türkçede tek tip çevrilmez. Bu sayfada Ulusal Akademiler raporundaki ayrım uygulanmıştır; diğer kaynaklarda terim eşleşmesi farklı olabilir.
Kaynakça
- National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine (2019). Reproducibility and Replicability in Science. Kaynağı aç