Yayın yanlılığı nedir?
Yayın yanlılığı (İngilizce: publication bias; Almanca: Publikationsbias). Yayın yanlılığı, elde edilen sonuçların yönü veya istatistiksel anlamlılığıyla ilişkili olarak bazı çalışmaların yayımlanma olasılığının farklılaşmasıdır. Olumlu veya dikkat çekici sonuçlar daha görünür hâle gelirse literatür etkiyi gerçekte olduğundan güçlü gösterebilir. Sorun yalnız tek bir araştırmayı değil, çok sayıda çalışmayı bir araya getiren sistematik derlemeleri de etkiler.
Kavramı anlamak
Bir konuda yalnız başarılı görünen denemeler yayımlanırsa okur hiç işe yaramayan veya belirsiz sonuçları gözden kaçırabilir. Araştırma kayıtları, yayımlanmamış çalışmaların aranması, ön kayıt ve tüm sonuçların raporlanması bu riskin değerlendirilmesinde yardımcıdır. Huni grafiği gibi araçlar bazı ipuçları sunabilir; tek başlarına kesin yayın yanlılığı teşhisi koymazlar.
Altı küçük çalışma bir müdahaleyi yararlı bulmuş, aynı ölçekte sonuç bulamayan dört çalışma rapor hâlinde kalmış olsun. Yalnız yayımlanan altıyı görmek etkinin ortalama büyüklüğünü saptırabilir.
“Meta-analizde çok çalışma var” demek seçici yayımlama sorununu otomatik çözmez. Eksik kalan kanıtın etkisini ayrıca değerlendirmek gerekir.
Kaynakça
- Page M. J., Higgins J. P. T., Sterne J. A. C. (2024). Chapter 13: Assessing risk of bias due to missing evidence in a meta-analysis. Kaynağı aç
- International Committee of Medical Journal Editors (2026). Recommendations for the Conduct, Reporting, Editing, and Publication of Scholarly Work in Medical Journals. Kaynağı aç