Tanım ve kapsam
İngilizce karşılığı: social exclusion / ostracism; Almanca karşılığı: soziale Ausgrenzung. Sosyal dışlanma, kişinin bir grup veya ilişkiden uzak tutulması, yok sayılması ya da katılımının engellenmesi gibi deneyimleri kapsar. Bir sohbette sürekli sözünün kesilmesi veya ortak etkinliklerden sistemli biçimde çıkarılması örnek olabilir. Dışlanma hissi önemli olabilir; ancak her cevap alamama durumu bilinçli dışlama anlamına gelmez.
Williams'ın dışlanma araştırmalarını değerlendirdiği derleme, görmezden gelinme veya reddedilme deneyiminin aidiyet, özsaygı, kontrol ve anlamlı varoluş duygularını tehdit edebildiğini ele alır. Bu çerçeve, dışlanmanın neden bazen kısa bir olayda bile güçlü hislere yol açabildiğini anlamaya yardımcı olur. Fakat sosyal dışlanma ile reddedilme, yalnızlık ve ayrımcılık kavramları her bağlamda tam eş anlamlı değildir. Bir kişiye geç yanıt verilmesi, dışlama niyetini tek başına kanıtlamaz; olayın sıklığı, bağlamı ve ilişkideki karşılıklılık önemlidir. Dışlanma deneyimlerini değerlendirirken kişinin duygusunu küçümsememek, aynı zamanda eksik bilgiyle niyet atfetmemek gerekir. Sürekli dışlanma yaşantıları ve belirgin sıkıntı söz konusuysa profesyonel destek düşünülebilir.
Bir arkadaş grubunun sürekli kendi aralarında plan yapıp bir kişiyi davet etmemesi, o kişi için dışlanma deneyimi oluşturabilir. Buna karşılık tek bir toplantı davetinin unutulması aynı niyetin kesin göstergesi değildir. Kişinin yaşadığı duygu ile olayın açıklaması ayrı ele alınmalıdır.
“Beni aramadılar, demek beni istemiyorlar” düşüncesi kesin kanıt değildir; birden fazla olasılık vardır. Öte yandan tekrar eden dışlayıcı davranışları sırf “yanlış anladın” diyerek geçersizleştirmek de uygun değildir. Etki ve bağlam birlikte değerlendirilmelidir.