Tanım ve kapsam
Pozitif yordama değeri (İngilizce: positive predictive value; Almanca: positiver prädiktiver Wert). Pozitif yordama değeri, bir tarama veya değerlendirme aracında pozitif sonuç alanların gerçekten incelenen duruma sahip olma oranıdır. Duyarlılıkla aynı şey değildir; pozitif sonuç verenler üzerinden hesaplanır. İncelenen durumun topluluktaki yaygınlığı değiştiğinde bu değer de değişebilir. Tek kişinin sonucunu kesin tanıya çevirmek için kullanılamaz.
Hesaplamada gerçek pozitif sonuçlar, bütün pozitif sonuçlara bölünür: gerçek pozitif / (gerçek pozitif + yanlış pozitif). Bu nedenle sorunun yönü önemlidir. “Duruma sahip kişilerin kaçı pozitif çıktı?” duyarlılıktır; “pozitif çıkanların kaçı gerçekten bu durumda?” pozitif yordama değeridir. Aynı duyarlılık ve özgüllüğe sahip test, durumun nadir olduğu bir grupta daha çok yanlış pozitif sonuç üretebilir. Psikolojik tarama ölçeklerinde de sonucun hangi amaçla ve hangi örneklemde kullanıldığı belirtilmelidir.
Somut örnek
Bir okulda taramaya katılan 100 öğrencinin 20’si eşik üstünde çıkmış ve kapsamlı değerlendirmede bunların 12’sinde ilgili durum doğrulanmış olsun. Bu kurgusal örnekte pozitif yordama değeri 12/20, yani %60’tır. 20 öğrencinin tamamı hakkında tanı koymak doğru değildir.
“Test %90 doğruysa pozitif çıkan kişinin olasılığı da %90” çıkarımı yanlıştır. Ön test olasılığı ve yanlış pozitiflerin payı değerlendirilmeden pozitif sonucun anlamı belirlenemez.
Kaynaklar
- Jacob Shreffler; Martin R. Huecker (2023). Diagnostic Testing Accuracy: Sensitivity, Specificity, Predictive Values and Likelihood Ratios. Kaynak