Tanım ve kapsam
Negatif yordama değeri (İngilizce: negative predictive value; Almanca: negativer prädiktiver Wert). Negatif yordama değeri, test sonucu negatif olan kişilerin gerçekten incelenen duruma sahip olmama oranını belirtir. Testin yalnızca negatif sonuç verdiğini bilmek, durumun kesinlikle bulunmadığını göstermez. Değer, testin özelliklerine ve durumun araştırılan gruptaki yaygınlığına bağlıdır. Özellikle yüksek riskli gruplarda negatif sonucun anlamı ayrıca değerlendirilmelidir.
Negatif yordama değeri gerçek negatif / (gerçek negatif + yanlış negatif) formülüyle hesaplanır. Duyarlılıkla karıştırılmamalıdır: duyarlılık, durumu gerçekten yaşayanların ne kadarının testte pozitif yakalandığını anlatır. Negatif yordama değeri ise testte negatif çıkan gruba bakar. Bir testin araştırma makalesinde yüksek negatif yordama değeri göstermesi, başka yaş grubunda veya başka başvuru ortamında aynı oranla çalışacağı anlamına gelmez. Sorun çok az kişide görüldüğünde negatif sonuçlar sayıca yüksek olabilir; bu nedenle örneklemin seçimi önem taşır.
Somut örnek
Kurgusal bir taramada 200 kişinin 160’ı negatif sonuç almış; sonraki değerlendirmede bunların 152’sinin gerçekten ilgili durumda olmadığı anlaşılmış olsun. Negatif yordama değeri 152/160, yani %95’tir. Yine de sekiz yanlış negatif sonuç vardır.
Negatif test sonucu bir kişinin sıkıntısının “gerçek olmadığını” kanıtlamaz. Tarama sonucu ile kişinin işlevselliğini, öyküsünü ve gerektiğinde uzman değerlendirmesini birbirinden ayırmak gerekir.
Kaynaklar
- Jacob Shreffler; Martin R. Huecker (2023). Diagnostic Testing Accuracy: Sensitivity, Specificity, Predictive Values and Likelihood Ratios. Kaynak