Tanım ve kapsam
Ölçüt geçerliği (İngilizce: criterion validity; Almanca: Kriteriumsvalidität). Ölçüt geçerliği, bir testten elde edilen puanların ilgili bir dış ölçütle ne kadar uyumlu olduğuna ilişkin kanıttır. Örneğin yeni bir değerlendirme aracının, amaca uygun ve bağımsız bir ölçütle karşılaştırılması bu kapsamda ele alınabilir. Dış ölçütün kalitesi belirleyicidir; rastgele seçilmiş ikinci bir anketle yüksek ilişki kurmak tek başına yeterli değildir.
Bir araştırmacı kısa bir okuma becerisi ölçümünü değerlendiriyorsa, puanları güvenilir bir okuma performansı ölçütüyle karşılaştırabilir. Ancak karşılaştırılan ölçütün gerçekten istenen özelliği temsil etmesi gerekir. Sağlıkla ilgili hasta bildirim ölçeklerinde altın standart çoğu zaman bulunmaz; bu durumda doğrudan ölçüt geçerliğinden söz etmek yerine yapı geçerliğini destekleyen hipotezler sınanabilir. Korelasyonun büyüklüğü tek başına çalışmanın tasarımını, yanlılıklarını veya farklı topluluklara uygulanabilirliğini açıklamaz.
Somut örnek
Kurgusal bir dikkat testinin puanları, dikkat gerektiren bağımsız bir görevle önceden beklenen yönde ilişki gösteriyorsa bu bulgu ilgili geçerlik iddiasına katkı sunabilir. Fakat her iki görev de aynı yöntem hatasını taşıyorsa yorum sınırlanır.
“İki testin puanı benzer, öyleyse yeni test doğrudur” sonucu erken bir hükümdür. Ölçütün uygunluğu, örneklem, hata payı ve kullanım amacı ayrı denetlenmelidir.