Tanım ve kapsam
İngilizce karşılığı: autobiographical memory; Almanca karşılığı: autobiografisches Gedächtnis. Otobiyografik bellek, kişinin kendi yaşamına ilişkin olayları ve kendisi hakkında öğrendiği bilgileri hatırlamasını sağlayan bellek alanıdır. Bir mezuniyet gününü gözünde canlandırmak da çocukluğunun geçtiği semti bilmek de bu alanla ilişkilidir. Ancak her kişisel bilgi aynı ölçüde canlı, ayrıntılı veya doğru hatırlanmaz; anılar zaman içinde yeniden yorumlanabilir.
Otobiyografik bellek tek bir “hayat kaydı” değildir. Yaşanmış bir olayın yeri, zamanı ve kişinin o sıradaki bakış açısı gibi ayrıntılar epizodik nitelikler taşırken, kişinin uzun süredir nerede yaşadığı gibi olgular daha semantik bir biçimde hatırlanabilir. Conway ve Pleydell-Pearce'in öz-bellek sistemi modeli, kişisel anıların kişinin mevcut amaçlarıyla etkileşim içinde yeniden kurulabileceğini vurgular. Bu nedenle bugün kendin için önemli gördüğün bir dönemi anlatma biçimin, yıllar önceki anlatımından farklı olabilir. Bu farklılık tek başına bilerek uydurma veya psikiyatrik bozukluk işareti değildir. Otobiyografik bellek araştırmalarında canlılık, özgüllük ve doğruluk birbirinden ayrı değerlendirilir.
İlkokuldaki bir gösteriyi hatırladığında sahnenin ışığını, öğretmeninin sesini ve hissettiğin heyecanı anımsayabilirsin. Buna karşılık o yıl hangi okulda okuduğunu bilmen, aynı olayın görüntüsünü zihninde canlandırmanı gerektirmez. Her iki bilgi de kişisel geçmişinin parçasıdır ama hatırlama biçimleri farklıdır.
“Çok net hatırlıyorum, öyleyse kesin gerçekleşti” sonucuna varmak doğru değildir. Anının canlılığı ile tarihsel doğruluğu aynı şey değildir; sonraki konuşmalar, fotoğraflar ve beklentiler anıyı etkileyebilir. Bir anının eksik ya da değişmiş olması da kişinin mutlaka yalan söylediğini göstermez.