Tanım ve kapsam
Ölçme değişmezliği (İngilizce: measurement invariance; Almanca: Messinvarianz). Ölçme değişmezliği, bir ölçeğin aynı psikolojik özelliği farklı gruplarda veya zamanlarda karşılaştırılabilir biçimde ölçüp ölçmediği sorusudur. Örneğin iki yaş grubunun puanları, maddelerin gruplar arasında farklı anlam taşıması nedeniyle doğrudan karşılaştırılamayabilir. Eşdeğerlik hakkında kanıt olmadan puan ortalamalarını kıyaslamak yanlış sonuçlara yol açabilir.
Bir madde gençler ve yetişkinler için farklı çağrışımlar yaratıyorsa aynı toplam puan aynı özellik düzeyini temsil etmeyebilir. Çok gruplu doğrulayıcı faktör analizi gibi yöntemlerde önce genel yapı, sonra bazı parametrelerin gruplar arasında ne kadar benzer olduğu incelenebilir. Tam değişmezlik her durumda sağlanmayabilir; hangi düzeyde karşılaştırmanın savunulabilir olduğu araştırma sorusuna bağlıdır. Çeviri yapılmış ölçeklerde yalnız sözcüklerin doğru olması kültürlerarası ölçme eşdeğerliğini güvenceye almaz.
Somut örnek
“Tek başıma olmaktan hoşlanırım” maddesi farklı kültürel bağlamlarda özerklik veya yalnızlaşma çağrıştırabilir. Ham puanları karşılaştırmadan önce maddenin işleyişi araştırılır.
“Aynı soruları sorduk” ifadesi, farklı gruplardan alınan puanların otomatik olarak karşılaştırılabilir olduğunu göstermez.