Tanım ve kapsam
Doğrulayıcı faktör analizi (İngilizce: confirmatory factor analysis; Almanca: konfirmatorische Faktorenanalyse). Doğrulayıcı faktör analizi, bir ölçme aracının önceden tanımlanmış faktör yapısının verilerle ne kadar uyumlu olduğunu inceleyen modelleme yöntemidir. Hangi maddenin hangi boyutla ilişkili olacağı araştırma öncesinde belirlenir. Kabul edilebilir uyum değerleri, modelin tek doğru açıklama olduğunu kanıtlamaz; alternatif modeller ve farklı örneklemler de önemlidir.
Bir ölçek iki boyutlu olarak geliştirilmişse araştırmacı hangi maddenin birinci, hangisinin ikinci boyuta bağlandığını önceden tanımlar. Ardından model uyumunu çeşitli indekslerle ve kuramsal gerekçeyle değerlendirir. Büyük örneklem, model karmaşıklığı ve yanıt dağılımları indeksleri etkileyebilir. Ölçme değişmezliği gibi ileri karşılaştırmalar, önce gruplardaki yapının makul biçimde ölçüldüğünün gösterilmesini gerektirir. Birkaç indeksin eşik altında kalması modelin neden sorunlu olduğunu tek başına açıklamaz.
Somut örnek
Önceden “bilişsel kaygı” ve “bedensel uyarılma” olarak tanımlanan iki alt boyutun, toplanan yanıtlarla uyumu test edilir. Sonuçlar başka örneklemde yeniden incelenebilir.
Analizden sonra her zayıf maddeyi yalnız uyumu iyileştirmek için silmek, kuramsal içeriği zedeleyebilir ve örnekleme aşırı uyuma yol açabilir.