Nesne kullanımı nedir?
Nesne kullanımı (functional object use; Almanca: funktioneller Objektgebrauch): çocuğun bir nesnenin özelliklerini keşfetmesi ve zaman içinde onunla işlevine uygun davranışlar geliştirmesidir. Kaşığı ağzına götürmek, telefonu kulağına yaklaştırmak veya fırçayı saça sürmek örnek olabilir. Bu öğrenme yalnız taklitle açıklanmaz; deneme, motor beceriler, sosyal ipuçları ve günlük kullanım fırsatları birlikte rol oynar.
Nesneyle yapılan her hareket işlevsel kullanım değildir: Bir kaşığı masaya vurmak da nesneyi keşfetmenin bir parçasıdır. Gelişimsel gözlemlerde nesnenin ne işe yaradığına dair öğrenme ile sembolik olarak başka bir şeye dönüştürülmesi ayrıştırılır. Çocuklar aynı nesneyi farklı oyun amaçlarıyla kullanabilir.
Nesnelerle etkileşim çalışmaları, çocukların hangi hareketi denediğini ve daha önce ne gördüğünü ayrıntılı biçimde ayırır. Başarılı bir hareket, niyeti anlama veya bütün nesneleri ustalıkla kullanma becerisiyle eşitlenmemelidir. Kullanılan araç ve görevin zorluğu değiştiğinde sonuç da değişebilir.
Çocuk önce tarakla masaya vurur; bir süre sonra yetişkini izleyerek tarağı saçına götürür. Daha sonra tarağı bir oyuncak bebeğin saçında kullanabilir.
Tek bir nesneyi kullanmamak gelişimsel yetersizlik kanıtı değildir. Nesnenin evde bulunup bulunmadığı ve çocuğun onu kullanma fırsatı da değerlendirilmelidir.
Kaynak
- Rat-Fischer, L., Plunkett, K., von Bayern, A. M. P. ve Kacelnik, A. (2024), Object play and problem solving in infancy: Insights into tool use. https://doi.org/10.1016/j.jecp.2024.105957