Tanım ve kapsam
Maddelerin ayırt ediciliği (İngilizce: item discrimination; Almanca: Trennschärfe). Madde ayırt ediciliği, bir test sorusunun ilgili özellik bakımından farklı düzeydeki katılımcıları ne kadar iyi ayırabildiğini gösterir. Başarı testlerinde yüksek ve düşük performans gösterenlerin yanıtları karşılaştırılabilir; psikolojik ölçeklerde ise gizil özelliğe duyarlılık modellenebilir. Ayırt edicilik, sorunun zor olduğu veya kişinin kesin bir özelliğe sahip olduğu anlamına gelmez.
Klasik test yaklaşımında madde-toplam puan ilişkisi ya da üst-alt grup farkları incelenir. Madde tepki kuramında ayırt edicilik parametresi, özellik düzeyi değiştikçe belirli yanıtın olasılığının ne kadar hızlı değiştiğini temsil eder. Aynı ad farklı modellerde farklı hesaplandığı için araştırma raporu kullanılan yöntemi belirtmelidir. Tek bir madde için yüksek değer görülmesi, ölçekteki bütün içerik alanlarının yeterince kapsandığını göstermez.
Somut örnek
Kurgusal bir bilgi testinde doğru seçeneği yüksek başarı grubundakilerin çoğu, düşük başarı grubundakilerin azı işaretliyorsa soru grupları iyi ayırıyor olabilir. Ancak tesadüfi ipucu varsa sonuç yanıltıcıdır.
Ayırt ediciliği yüksek bir maddeyi tek başına kişinin kişiliğini açıklayan belirleyici saymak doğru değildir; ölçüm çok sayıda kanıtla değerlendirilir.