Tanım ve kapsam
İleriye dönük bellek (İngilizce: prospective memory; Almanca: prospektives Gedächtnis). İleriye dönük bellek, gelecekte gerçekleştirmeyi düşündüğümüz bir işi uygun anda hatırlayıp başlatabilme becerisidir. Bir toplantıya zamanında katılmak veya eve giderken bir şeyi almayı unutmamak buna örnektir. Görevi önceden bilmek yeterli değildir; doğru zaman veya olay geldiğinde niyeti yeniden etkinleştirmek gerekir. Bu işlev, geriye dönük bellekten farklı olarak incelenir.
İleriye dönük bellek zaman temelli ve olay temelli görevlerde araştırılabilir. “Saat 15.00’te mesaj gönder” zaman işaretine; “marketin önünden geçince alışveriş listesine bak” çevredeki olaya bağlanır. Bir hatırlatıcı yardımcı olabilir ama dikkat, ipucu ve niyetin özelliklerine bağlı olarak her zaman sorunsuz çalışmaz. Deneyler, gelecek işlerin hatırlanmasının yalnız kişinin motivasyonunu değil, yürütücü süreçleri ve bağlamsal ipuçlarını da içerdiğini gösterir.
Somut örnek
Evden çıkınca anahtarı almayı hatırlamak için kapının yanına not koymak, yapılacak işi ilgili bağlamla buluşturan bir ipucu düzenlemesidir.
Randevuyu unutmak her zaman “önemsememek” demek değildir. İlgili görev belleği, koşullar ve uyaranlarla birlikte değerlendirilmelidir.
Kaynaklar
- Gilles O. Einstein; Mark A. McDaniel (1990). Normal aging and prospective memory. Kaynak