Tanım ve kapsam
İngilizce karşılığı: retrieval cue; Almanca karşılığı: Abrufhinweis. Geri çağırma ipucu, daha önce öğrenilmiş bilgiye ulaşmayı kolaylaştırabilen bir işaret veya bağlam unsurudur. Bir koku, kelimenin ilk harfi, mekân ya da birlikte öğrenilen başka bilgi ipucu işlevi görebilir. İpucunun yararı, öğrenme sırasında kurulan bağlarla ilişkilidir; her ipucu her kişide aynı anıyı uyandırmaz.
Tulving ve Thomson'ın kodlama özgüllüğü yaklaşımı, bir ipucunun gücünü yalnızca genel çağrışımına bağlamaz. İpucunun öğrenme anında işlenen bilginin niteliğiyle uyumu da önemlidir. Bu yüzden bir öğrencinin kendi hazırladığı örnek, başkasının verdiği anahtar kelimeden daha işlevsel olabilir. İpucu, bellekte bulunmayan bilgiyi sihirli biçimde oluşturmaz; erişilebilir bir bilginin hatırlanmasını kolaylaştırabilir. Ayrıca yanlış yönlendirici bir ipucu, kişinin tahminlerini anı sanmasına zemin hazırlayabilir. Hatırlamanın ipuçlarıyla değişmesi bellek sisteminin bağlam duyarlılığını gösterir; kişisel anının doğruluğunu otomatik olarak onaylamaz.
Yıllardır duymadığın bir şarkı, lise koridorunda yaşadığın kısa bir konuşmayı hatırlatabilir. Sınava hazırlanırken oluşturduğun küçük bir çizim de uzun bir tanımı hatırlamanı kolaylaştırabilir. İlk örnekte duyusal, ikincisinde öğrenirken kurulmuş kavramsal bir bağlantı öne çıkar.
İpucuyla hatırlanmış olmak bir anının dış dünyadaki doğruluğunu kanıtlamaz. Özellikle hassas kişisel olaylarda yönlendirici sorularla “hatıra çıkarmaya” çalışmak yanlış anı riskini artırabilir. İpuçlarının eğitim amaçlı kullanımı ile kişinin geçmişine ilişkin kesin hüküm vermek ayrı meselelerdir.