Tanım ve kapsam
İngilizce karşılığı: working memory capacity; Almanca karşılığı: Arbeitsgedächtniskapazität. Çalışma belleği kapasitesi, zihnin kısa süre boyunca üzerinde işlem yaptığı sınırlı miktardaki bilgiyi kullanabilmesiyle ilgili bir özelliktir. Telefon numarasını akılda tutup aynı anda rakamları ters çevirmeye çalışmak buna örnektir. Kapasite tek ve değişmez bir rakam değildir; görevin türü, dikkat ve bilgiyi gruplama biçimi sonucu etkiler.
Baddeley'nin çalışma belleği yaklaşımı geçici saklama ile bilgiyi işleme arasındaki ilişkiyi açıklar. Cowan, kısa süreli bellekte kaç anlamlı birimin aynı anda işlenebildiği konusunu yeniden değerlendirerek belirli görev koşullarında düşük kapasite tahminlerini tartışmıştır. “Herkes en fazla dört şey hatırlar” biçimindeki bir cümle bu araştırmaları aşırı basitleştirir: parçalara ayırma, uzun süreli bilgiye dayanma ve dikkat talepleri performansı değiştirir. Çalışma belleği kapasitesi ölçümü de tek başına zekâ, başarı veya klinik durumla eşitlenemez. Öğrenme ortamında çok sayıda yeni talimatı üst üste vermek yerine adımları açıkça ayırmak, bilişsel yükü yönetmeye yardımcı olabilir.
Birisi sana aynı anda dört yön tarifi verince üçüncü adımda duraksayabilirsin. Tarifi yazıp her adımı ayrı ayrı görmen kolaylık sağlayabilir. Bu değişim, kişinin kapasitesinin bir anda arttığı anlamına gelmez; görevde tutması gereken bilgi miktarını azaltmış olabilirsin.
“Çalışma belleğim üç sayı aldı, demek kapasitem budur” diye kesin etiketleme yapılamaz. Tek deneme, dikkat, kaygı, tanıdıklık ve strateji gibi etkilerden arındırılmış ölçüm değildir. Çalışma belleği kapasitesi internetteki basit oyunlarla güvenilir biçimde teşhis edilemez.