Z puanı nedir?
Z puanı (İngilizce: z-score; Almanca: z-Wert). Z puanı, bir değerin belirli bir dağılımın ortalamasından kaç standart sapma uzaklıkta olduğunu gösterir. Z=0 ortalamaya, pozitif değerler ortalamanın üzerine, negatif değerler altına karşılık gelir. Bu ifade yalnızca seçilen dağılıma göredir. Z puanının işareti iyi veya kötü anlamına gelmez; bunun için testin neyi ve hangi yönde ölçtüğü bilinmelidir.
Kavramı anlamak
Z puanı genellikle puandan ortalama çıkarılıp sonuç standart sapmaya bölünerek elde edilir. Fakat ortalama ve standart sapmanın hangi örneklemden hesaplandığı yorumun parçasıdır. Çarpık dağılımlarda uç değerlere ilişkin sezgiler normal dağılımdaki kadar kolay kullanılamaz. Ölçüm hatası ve norm grubundaki değişim de z değerini etkiler.
Sınıf ortalaması 70, standart sapma 10 olan sınavda 80 alan öğrencinin z puanı +1’dir. Bu hesap, öğrencinin performansının ahlaki veya klinik bir değerlendirmesi değildir.
Z=+2 her testte “çok iyi” değildir. Belirti yoğunluğunu gösteren bir ölçekte yüksek puan, arzu edilen sonucu değil daha fazla bildirilmiş belirtiyi ifade edebilir.