Mizaç nedir?
Mizaç (temperament; Almanca: Temperament): bireyin duygusal ve davranışsal tepkilerinin yoğunluğu, hızı ve düzenlenişi bakımından erken dönemden itibaren gözlenebilen farklılıklarını anlatır. Yeni bir ortama temkinli yaklaşmak veya çabuk heyecanlanmak buna örnek olabilir. Mizaç kişiliğin tamamı değildir; yaşantılar, ilişkiler ve gelişen öz düzenleme becerileriyle birlikte değişen bir örüntü olarak değerlendirilir.
Mizaç araştırmaları, çocuğu “kolay” ya da “zor” diye kalıcı sınıflara ayırmaktan çok; yeniliğe yaklaşma, duygusal tepkisellik ve dikkatini yönlendirme gibi boyutları inceler. Bir çocuğun kalabalıkta geri durması her ortamda çekingen olacağını göstermez. Ortamın gürültüsü, yorgunluk, tanıdık birinin varlığı ve zaman içindeki alışma süreci önemlidir.
Araştırmada “mizaç” çoğunlukla tek bir gözlemle değil, davranış örüntüsünü farklı koşullarda anlamaya çalışan ölçümlerle ele alınır. Bununla birlikte bakım verenin değerlendirmesi de onun gözlemlerinden etkilenebilir. Sonuçları okurken kullanılan ölçme aracını ve çocukların yaş aralığını kontrol etmek gerekir.
İki kardeş aynı doğum günü kalabalığında farklı davranabilir: biri hemen oyuna katılırken diğeri önce uzaktan izler. Yalnız bu sahneden birinin sosyal becerisinin düşük olduğunu söylemek doğru olmaz.
Mizaç, değişmez kader ya da psikiyatrik tanı değildir. Tepki hızındaki fark, eğitim ve bakım için tek tip yaklaşımın her çocukta aynı sonucu vermeyebileceğini hatırlatır.
Kaynak
- Mary K. Rothbart (2007), Temperament. https://doi.org/10.1002/9780470147658.chpsy0303