Bilişsel yeniden değerlendirme

Bilişsel yeniden değerlendirme, duygusal tepkiyi etkileyen bir duruma farklı ama gerçekçi bir anlam verme çabasıdır. Örneğin eleştiriyi yalnızca “başarısız

Tanım ve kapsam

Bilişsel yeniden değerlendirme (İngilizce: cognitive reappraisal; Almanca: kognitive Neubewertung). Bilişsel yeniden değerlendirme, duygusal tepkiyi etkileyen bir duruma farklı ama gerçekçi bir anlam verme çabasıdır. Örneğin eleştiriyi yalnızca “başarısızım” kanıtı olarak görmek yerine gelişime dair bilgi de içerebileceğini düşünmek buna örnektir. Bu, gerçeği inkâr etmek veya her olayı olumlu göstermek zorunda olmak değildir.

Gross’un süreç modelinde yeniden değerlendirme, duygusal yanıt tam biçimlenmeden önce anlamlandırma basamağında yer alır. Bir arkadaşın mesajınıza geç yanıt vermesi “Beni önemsemiyor” diye okunabilir; başka olasılıkları hesaba katmak duygusal tepkinin biçimini değiştirebilir. Bu yöntem olguları göz ardı etmek değildir.

Sunumda yanlış bilgi verdiğinde “Herkes beni küçük gördü” düşüncesi yerine “Bir noktayı karıştırdım; düzeltmem mümkün” diye düşünmek daha dengeli bir yorum sunar.

Şiddet, haksızlık veya sınır ihlalini “olumlu düşünerek” ortadan kaldırmak mümkün değildir. Alternatif yorumun gerçeklikle uyumlu olması gerekir; bazen koşulları değiştirmek daha önemlidir.

İlgili soru

Bilişsel yeniden değerlendirme kendimi kandırmak mı?

Kaynaklar ve yayın bilgisi

Uzman kontrolü: Henüz tamamlanmadı. Kaynaklar ve yöntemler ayrıca incelenmelidir.

Kaynakça

Gross, J. J. (1998). The Emerging Field of Emotion Regulation: An Integrative Review Orijinal kaynak
Gross, J. J.; John, O. P. (2003). Individual differences in two emotion regulation processes: implications for affect, relationships, and well-being Orijinal kaynak

Sık sorulan sorular

Bilişsel yeniden değerlendirme kendimi kandırmak mı?

Hayır; amaç olan biteni inkâr etmek değil, duruma tek bir yorumdan bakma zorunluluğunu azaltmaktır. Örneğin “Arkadaşım mesajıma yanıt vermedi; artık beni istemiyor” düşüncesi akla geldiğinde, “Yoğun olabilir” ihtimalini de değerlendirmek yeniden çerçeveleme örneğidir. Bu, arkadaşınızın mutlaka yoğun olduğu anlamına gelmez; eldeki kanıtın hangi yorumu desteklediğine bakarsınız. Gross’un duygu düzenleme modeli bu tür anlam değişikliklerini ele alır. Ancak gerçekten zarar veren bir davranışı yalnızca farklı yorumlamaya çalışmak uygun olmayabilir. Kendinizi suçlamadan, olayın tekrarını ve ihtiyaç duyduğunuz sınırları da değerlendirmek önemlidir. Bir tekniğin varlığı herkes için aynı sonucu garanti etmez.

İlgili okumalar

Bilişsel yeniden değerlendirme kendimi kandırmak mı?

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, tanı veya tedavi önerisi değildir.