Tanım ve kapsam
Dikkat körlüğü (İngilizce: inattentional blindness; Almanca: Unaufmerksamkeitsblindheit). Dikkat körlüğü, kişi görsel sahnedeki bir işe yoğunlaşmışken beklenmedik ve görünür bir nesneyi fark etmeyebilmesidir. Görme organındaki bozuklukla aynı şey değildir; dikkat hangi bilgiye ayrılmışsa diğer olayların bilinçli farkındalığa girmemesiyle ilgilidir. Bu etki, sahnenin her ayrıntısını gördüğümüz yönündeki sezgimizin her zaman doğru olmadığını gösterir.
Simons ve Chabris’in klasik deneyinde katılımcılar bir videoda belirli hareketleri sayarken dikkat dışı beklenmedik bir olayı kaçırabilmiştir. Bu bulgu herkesin her koşulda aynı nesneyi kaçıracağı anlamına gelmez. Görevin zorluğu, beklenti ve uyaranın özellikleri sonucu etkiler. Dikkat körlüğünü değişim körlüğünden ayırmak gerekir: ilki beklenmedik bir nesnenin görünmesine rağmen fark edilmemesi; ikincisi sahnedeki değişikliğin algılanamamasıdır.
Somut örnek
Bir sporcunun pas sayılarını dikkatle sayan kişi, görüntüye giren alışılmadık bir figürü fark etmeyebilir. Figür fiziksel olarak görünür durumdadır; dikkat ona yönelmemiştir.
Dikkat körlüğü deneyi insanların her zaman “etraftan habersiz” olduğunu göstermez. Belirli görev ve koşullarda görülen deneysel bir etkidir.
Kaynaklar
- Daniel J. Simons; Christopher F. Chabris (1999). Gorillas in our midst: sustained inattentional blindness for dynamic events. Kaynak