Anlık haz nedir?
Anlık haz (İngilizce: immediate gratification; Almanca: sofortige Bedürfnisbefriedigung) kavramı şöyle açıklanabilir: Anlık haz, keyifli veya rahatlatıcı bir sonucun gecikmeden yaşanmasına yönelme durumunu anlatır. Bu ifade gündelik dilde yaygın olsa da başlı başına klinik tanı değildir. Anlık rahatlama, bazen işlevsel bir molayı; bazen önemli bir görevi ertelemeyi besleyen sonucu gösterebilir. Davranışın anlamını belirleyen şey süre, bağlam ve sonuçlarıdır.
Zor bir metni okumaktan bunalan birinin beş dakikalık mola vermesi yararlı olabilir; molanın saatlerce uzaması ise hedefi engelleyebilir.
Hazzın hemen gelmesi onu kötü yapmaz. Sorun, tekrar eden seçimin uzun vadeli amaçlarla sürekli çatışıp çatışmadığına ve kişinin seçeneklerine bağlıdır.
“Anlık haz bağımlısıyım” demek çoğu zaman kendine etiket yapıştırmaktır; klinik değerlendirme veya mekanizma açıklaması değildir.
İlgili soru
Anlık haz istemek her zaman iradesizlik midir?
Bilimsel kaynak
- Bailey, A. J.; Romeu, R. J.; Finn, P. R. (2021). The problems with delay discounting: A critical review of current practices and clinical applications. https://doi.org/10.1017/S0033291721002282
- Steel, P. (2007). The nature of procrastination: A meta-analytic and theoretical review of quintessential self-regulatory failure. https://doi.org/10.1037/0033-2909.133.1.65