Şizofreni; kişinin düşünme, algılama, duygularını ifade etme ve gerçekliği değerlendirme biçimini etkileyen ciddi bir ruhsal hastalıktır. Genellikle geç ergenlik ile erken yetişkinlik arasında başlar. Uzun süreli bir hastalık olsa da tedavi ve destekle pek çok kişi belirtilerini yönetebilir, çalışabilir ve ilişkilerini sürdürebilir.
Yaygın bir yanılgı
Şizofreni “bölünmüş kişilik” ya da birden fazla kişilik demek değildir; bu, ayrı bir durum olan dissosiyatif kimlik bozukluğuyla karıştırılır. Şizofrenisi olan kişilerin büyük çoğunluğu şiddet eğilimli değildir; aksine şiddete maruz kalma riskleri daha yüksektir.
Belirtiler
- Psikotik (pozitif) belirtiler: Başkalarının duymadığı sesleri duymak gibi varsanılar; gerçekle uyuşmayan, sarsılmaz inançlar (sanrılar); dağınık konuşma ve düşünce.
- Negatif belirtiler: Motivasyon ve keyif almada azalma, duygusal ifadede donukluk, sosyal geri çekilme, konuşmanın azalması.
- Bilişsel belirtiler: Dikkat, bellek ve plan yapmada güçlükler.
Hastalık çoğu zaman belirgin psikoz başlamadan önce aylar süren sessiz değişikliklerle başlar: içe kapanma, okul ya da işte düşüş, uyku bozukluğu, tuhaf düşünceler.
Nedenleri
Genetik yatkınlık, beyin gelişimindeki farklılıklar ve çevresel etkenler birlikte rol oynar. Esrar gibi maddelerin, özellikle ergenlikte kullanımı, yatkın kişilerde riski artırabilir.
Tedavi
Tedavinin temelini antipsikotik ilaçlar ve psikososyal destek oluşturur: bireysel terapi, aile eğitimi, beceri eğitimi, işe ve okula dönüş desteği. Erken tanı ve tedavi, uzun vadeli seyri olumlu etkiler. İlaçlar bir psikiyatrist tarafından düzenlenmeli ve yan etkiler düzenli izlenmelidir; ilacı kendiliğinden bırakmak belirtilerin dönmesine yol açabilir.
Acil durum: Kendine ya da bir başkasına zarar verme düşüncesi varsa ya da güvende değilsen hemen 112'yi ara veya en yakın acil servise git.