Kaygı, tehlike ya da belirsizlik karşısında hissedilen doğal bir duygudur ve çoğu zaman işe yarar: Bir sınava hazırlanmamızı ya da karşıdan karşıya geçerken dikkat etmemizi sağlar. Kaygı bozukluklarında ise kaygı durumla orantısızdır, uzun süre devam eder, kontrol etmesi zordur ve okul, iş ya da ilişkileri etkiler. Kaygı bozuklukları en yaygın ruhsal sorunlar arasındadır.
Kaygı bozukluğu türleri
- Yaygın anksiyete bozukluğu: Günlük konular (iş, sağlık, aile, para) hakkında aylardır süren, kontrol edilmesi zor endişe; huzursuzluk, yorgunluk, kas gerginliği ve uyku sorunları.
- Panik bozukluk: Tekrarlayan beklenmedik panik atakları ve yeni atak korkusu.
- Sosyal kaygı bozukluğu: Başkalarınca yargılanma ve utanma korkusuyla sosyal durumlardan kaçınma.
- Özgül fobiler: Belirli bir nesne ya da duruma karşı yoğun korku.
- Agorafobi: Kaçmanın zor olabileceği yerlerden korkma.
- Ayrılık kaygısı: Bağlı olunan kişiden ayrılma ile ilgili aşırı kaygı; çocuklarda sık, yetişkinlerde de görülebilir.
Bedensel belirtiler
Kaygı yalnızca zihinde yaşanmaz: kalp çarpıntısı, terleme, titreme, mide-bağırsak yakınmaları, baş ağrısı ve kas gerginliği eşlik edebilir. Benzer belirtiler tiroit hastalıkları gibi bedensel sorunlarda da görülebileceğinden hekim değerlendirmesi önemlidir.
Tedavi
Kaygı bozuklukları tedaviye iyi yanıt verir. Bilişsel davranışçı terapi, kaygı yaratan düşünceleri fark etmeyi ve kaçınılan durumlara kademeli olarak yaklaşmayı öğretir. Gerektiğinde bazı antidepresanlar gibi ilaçlar kullanılabilir. Düzenli uyku, hareket, kafein ve alkolün azaltılması ve gevşeme becerileri tedaviyi destekler.
Ne zaman yardım almalı?
Kaygı haftalardır sürüyor, bir şeyleri yapmanı engelliyor ya da sürekli kaçınmaya yol açıyorsa bir ruh sağlığı uzmanıyla görüşmek iyi olur.